Tsundoku & De Doom Box: Waarom de chaos in je huis (en je hoofd) best oké is

Heb jij ergens in huis een lade, een kartonnen doos in de hoek van de kamer, of een specifiek kastje waar je alles in gooit waarvan je simpelweg even niet weet wat je ermee moet doen? Ongeopende post, een eenzame batterij, een USB-kabeltje waarvan je niet weet bij welk apparaat het hoort, pennen die het misschien niet meer doen en bonnetjes die je 'voor de zekerheid' wilde bewaren.

Welkom in de wondere wereld van de Doom Box.

Tijdens een opname voor onze podcast De Ketjes hadden Fabio en ik het over iets soortgelijks: Tsundoku. Dat is het prachtige Japanse woord voor de gewoonte om boeken te kopen, ze op een torenhoge stapel te leggen en ze vervolgens nooit te lezen. Beiden hebben iets cruciaals met elkaar gemeen, en het zegt verrassend veel over hoe ons brein (en zeker een overprikkeld of neurodivergent brein) werkt.

De magie (en de chronische schaamte) van de Doom Box

Binnen de ADHD-gemeenschap is de Doom Box een zeer bekend fenomeen. DOOM staat hier grappig genoeg vaak voor het acroniem "Didn't Organize, Only Moved".

Om te begrijpen waarom we dit doen, moeten we even kijken naar onze executieve functies. Dit is als het ware de 'projectmanager' in de frontale kwab van je hersenen. Deze manager is verantwoordelijk voor het plannen, prioriteren en uitvoeren van taken. Voor een neurotypisch brein in rust is het zien van een verdwaald kabeltje een simpel proces: oppakken, naar de juiste lade lopen, en opbergen.

Maar wanneer je richting een burn-out gaat, of wanneer je leeft met een ADHD-brein dat standaard kampt met een tekort aan dopamine, dan staakt die projectmanager regelmatig. Het opbergen van dat ene kabeltje vereist plotseling een hele reeks micro-beslissingen: "Waar hoort dit? Heb ik daar nog wel plek voor? Moet ik die andere lade dan eerst opruimen?" Het voelt letterlijk als het beklimmen van de Mount Everest.

De oplossing van het overprikkelde brein is even simpel als doeltreffend: je gooit het in een doos, uit het zicht. De visuele prikkel (en de bijbehorende stress) is tijdelijk weg, maar wat overblijft is een sluimerend gevoel van schaamte. Elke keer als je naar die doos kijkt, voelt het als een tastbaar bewijs van je eigen chaos of zogenaamde 'luiheid'.

Tsundoku: Intentie versus Realiteit

Tsundoku werkt eigenlijk op een zeer vergelijkbare manier, maar dan gedreven door goede intenties in plaats van overprikkeling.

Je voelt je onrustig of overweldigd en ziet online een boek over zelfontwikkeling, timemanagement of mentale rust. Je brein snakt naar de oplossing die in dat boek beloofd wordt. Het proces van het boek kopen geeft je direct een kleine dopamine-hit: je hebt actie ondernomen! Je hebt geïnvesteerd in jezelf!

Maar tegen de tijd dat het boek daadwerkelijk op je deurmat valt, is de realiteit vaak anders. Je mentale energie is op, of je hyperfocus is alweer verschoven naar iets compleet anders. En daar belandt het boek, bovenop de stapel naast je bed. Het begon als een symbool van hoop en zelfverbetering, maar na verloop van tijd verandert die stapel in een stille, oordelende getuige van je zogenaamde 'gebrek aan discipline'.

De rust van imperfectie (Wabi-Sabi)

We zijn vaak onverbiddelijk streng voor onszelf als we dit soort chaos in ons leven ervaren. De maatschappij vertelt ons immers dat een 'clean desk' gelijk staat aan een 'clean mind', en dat we simpelweg gedisciplineerder moeten zijn of een beter opbergsysteem moeten kopen. Maar wat als we het eens door een compleet andere bril bekijken?

In mijn vorige blog schreef ik over diverse Japanse levenswijsheden, waaronder Wabi-Sabi: de kunst van het vinden van schoonheid in het imperfecte, het vergankelijke en het onvoltooide.

Een Doom Box of een torenhoge stapel ongelezen boeken betekent niet dat je faalt. Het betekent simpelweg dat je brein een noodzakelijk coping mechanisme heeft gevonden om met een overweldigende wereld om te gaan. Het ongelezen boek is geen bewijs van luiheid, maar een fysieke herinnering aan je inherente verlangen om te groeien en bij te leren. De doos vol prulletjes is geen bewijs van slordigheid, maar een uiterst slimme manier van je overprikkelde brein om je directe leefomgeving visueel rustig te houden wanneer je de mentale bandbreedte mist om te organiseren.

Laat het oordeel los, niet per se de doos

Misschien hoeft die stapel boeken niet direct gelezen te worden. Misschien hoeft die doos niet vandaag (of zelfs niet deze maand) leeg te zijn. Soms is de allergrootste en belangrijkste stap richting mentale rust helemaal niet het daadwerkelijk opruimen van de doos, maar het resoluut loslaten van het bikkelharde oordeel dat je erover hebt. Het is oké dat niet alles perfect is afgewerkt. Het is oké dat je brein soms kiest voor de weg van de minste weerstand.

Voel je echter dat die interne criticus toch constant de overhand blijft nemen? Merk je dat de chaos in je hoofd inmiddels veel zwaarder weegt dan die stapel papieren op je bureau, en lukt het je niet alleen om die visieuze cirkel van schaamte te doorbreken?

Tijdens een wandel coaching kijken we samen, zonder oordeel, naar wat jij precies nodig hebt om weer ruimte en mildheid voor jezelf te creëren. Neem gerust contact op voor een wandeling in de natuur. Dan zetten we samen, op jouw tempo, letterlijk en figuurlijk een stap vooruit.